امام رضا علیهالسلام درباره فضیلت روز غدیر میفرمایند:
وَ مَنْ أَطْعَمَ مُؤْمِناً کَانَ کَمَنْ أَطْعَمَ جَمِیعَ الْأَنْبِیَاءِ وَ الصِّدِّیقِین؛
هرکس در روز غدیر به مؤمنی غذا بدهد، مانند کسی است که به تمام انبیا و صدیقین غذا داده باشد.
اقبال الاعمال، جلد ۱، صفحه ۴۶۵
بر اساس منابع اسلامی، سفارش بسیار زیاد به اطعام دادن در روز غدیر، ریشه در جایگاه بینظیر این روز به عنوان کاملترین و بزرگترین عید الهی دارد. این تأکید، ابعاد مختلفی دارد که از یک عمل ساده پسندیده فراتر رفته و آن را به یک وظیفه مهم دینی و اجتماعی تبدیل میکند.
در ادامه، مهمترین دلایل این سفارش را بررسی میکنیم:
1- اطعام به عنوان نماد شکرگزاری از کاملشدن دین
روز عید غدیر خم روز اکمال دین و اتمام نعمت است، اطعام در چنین روزی در حقیقت ابراز شادی و سپاسگزاری به درگاه خداوند برای این نعمت بزرگ است، درست مانند سنت قربانی کردن در عید قربان که نشانه شکرگزاری از نعمتهای الهی است.
۲- جایگاه والای غدیر به عنوان “عیدالله الاکبر”
در روایات اسلامی، از غدیر به عنوان “عید الله الاکبر” (بزرگترین عید الهی) یاد شده است. بزرگی و عظمت این عید، بزرگی و عظمت آداب و سنن آن از جمله اطعام را نیز تعیین میکند. در روایتی از امام صادق (ع) آمده است که خداوند روزی بالاتر و با فضیلتتر از غدیر در عالم قرار نداده است.
۳- تحقق عملی ولایت و امامت از طریق مهربانی و بخشش
اطعام، یکی از مصادیق بارز “مودت و دوستی” نسبت به خاندان پیامبر (صلی الله علیه و آله) است (طبق آیه مودت). روایات متعددی نیز بر این نکته تأکید دارند که هر کار خیری در روز غدیر ارزشی مضاعف دارد و پاداش اطعام در این روز، بسیار فراتر از اطعام در روزهای دیگر است. به عنوان نمونه، در برخی از این روایات، اطعام یک مؤمن در روز غدیر، به اطعام هزاران پیامبر تشبیه شده است. این نشان میدهد که اطعام، نوعی پیوند قلبی و عملی با ارزشهای مورد نظر در این روز است.
۴- پیوند اطعام با عدالت و حکومت صالحان
غدیر فقط یک واقعه تاریخی یا یک انتصاب ساده نبود، بلکه معرفی الگویی از حکومت عادلانه و امامت بود. اطعام در این روز، میتواند یادآور سیره حضرت علی (علیه السلام) باشد که در اوج قدرت و در زمان خلافت خویش، زندگی بسیار سادهای داشت و همیشه به فکر تغذیه و سیر کردن یتیمان، مسکینان و نیازمندان بود. بنابراین، اطعام در غدیر، سنت عملی ولایت را زنده میکند و توجه به مستمندان را که از اهداف اصلی یک حکومت عادلانه است، یادآور میشود.
۵- جنبه هویتی، اجتماعی و اعلام شادی جمعی
از قدیم الایام، جشنها و اعیاد با ضیافت و مهمانی پیوند خوردهاند. اطعام در غدیر باعث ابراز شادی جمعی و تقویت پیوندهای اجتماعی میان مسلمانان میشود. این کار به “زنده نگه داشتن” و “از مهجوریت خارج کردن” غدیر کمک میکند، همانطور که عاشورا با عزاداری زنده نگه داشته میشود.