بررسی معنای شرک از منظر قرآن کریم

قرآنیان
بازدید: 99

تشبیه و همراه ساختن دیگری با خدا، در صفاتِ خدا هم ممکن است و هم حوزه اعمال نفسانی و افعال را در بر می گیرد.
یعنی چنانچه از کسی همانندِ خدا اطاعت کنیم و یا کسی را مانندِ خدا دوست داشته و یا در برابر کسی همانند خداوند متعال خضوع کنیم، در همه این موارد دیگری را به خدا تشبیه کرده و شرک واقع شده است.
اما مطلب مهم در این میان، اینست که: معنایِ تشبیه چیست و چگونه مشابهتی شرک را در پی دارد؟؟
به عنوان مثال اذعان به «بودن» او می کنیم، حال آنکه «بودن» خود را نیز می یابیم،

قرآن کریم خداوند را سمیع و بصیر: ( وَأَنَّ اللَّهَ سَمِیعٌ بَصِیرٌ ) – سوره حج آیه ۶۱-
حیّ ( هُوَ الْحَیُّ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ فَادْعُوهُ مُخْلِصِینَ لَهُ الدِّینَ ) – سوره غافر آیه ۶۵ –
و رؤوف و رحیم ( إِنَّ رَبَّکُمْ لَرَءُوفٌ رَحِیمٌ ) سوره نحل آیه ۷ می نامد.

حال آنکه همین صفات را برای دیگران هم بکار می برد:
( إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ مِنْ نُطْفَهٍ أَمْشَاجٍ نَبْتَلِیهِ فَجَعَلْنَاهُ سَمِیعًا بَصِیرًا ) سوره انسان آیه ۲
( وَجَعَلْنَا مِنَ الْمَاءِ کُلَّ شَیْءٍ حَیٍّ أَفَلَا یُؤْمِنُونَ ) سوره انبیا آیه ۳۰
( لَقَدْ جَاءَکُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِکُمْ عَزِیزٌ عَلَیْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِیصٌ عَلَیْکُمْ بِالْمُؤْمِنِینَ رَءُوفٌ رَحِیمٌ ) سوره توبه آیه ۱۲۸.

خدای متعال را اطاعت می کنیم و به او محبت ورزیده ودر مقابلش خاضع می شویم، در حالیکه دیگران را نیز فرمان برده که از محبت به ایشان و خضوع در برابرشان امتناع نمی کنیم.
آیا به صرف مشابهت این نامها و این اعمال شرکی رخ داده است؟؟
بدیهی است که اینگونه شباهتهای لفظی دلیل بر شرک نیست. راز عدم تشبیه بین خدا و خلق، در ذاتی و استقلالی بودن کمالات الهی و ذاتی نبودن و بالله بودن کمالات مخلوق نهفته است.
رتبه کمال مخلوق عظمت و بزرگی آن، هرچقدر هم باشد، باز بالله بوده و بنابراین ذره ای مشابهت به کمالات الهی نداشته، زیرا ایندو تباین ذاتی دارند.
اما در مورد افعال انسانی نیز ، بسیاری از افعال انسان نظیر: اطاعت ، محبت، خوف، اعتماد و اتکا داشتن ، می تواند منجر به شرک شود.

وَمِنَ النَّاسِ مَن یَتَّخِذُ مِن دُونِ اللّهِ أَندَاداً یُحِبُّونَهُمْ کَحُبِّ اللّهِ وَالَّذِینَ آمَنُواْ أَشَدُّ حُبًّا لله….
بعضی از مردم خدا را همتایانی اختیار می کنند و آنها را چنان دوست می دارند که خدا را ولی آنان که ایمان آورده اند خدا را بیشتر دوست می دارند .

در اینجا دو نوع محبوب بودن وجود دارد : یکی استقلالی و ذاتی و دیگری بالغیر و این دو نوع هرگز مشابه همدیگر نبوده و شرک به حساب نمی آید.
این ملاک در کلیه اعمال نفسانی وجود دارد ، در اعتماد و اتکا انسان به غیر خدا، اگر آنرا مستقل در تاثیر نداند و آنرا سبب و وسیله ای از جانب خدا بپندارد، شباهتی میان اعتماد و اتکای او به خداوند با اعتماد و اتکا به دیگری به وجود نیامده است.

در واقع شرک دارای روح و مفهوم واحدی است که در تمام مصادیق آن جاری می باشد و آن تشبیه خداوند به غیر اوست. و ملاک این تشبیه هم، ذاتی و استقلالی دانستن کمالات غیر می باشد.

برچسب ها: , , , ,
نوشتهٔ بعدی
نشست هم اندیشی تخصصی آموزش و پژوهش دفتر آ.غ در ارومیه برگزار شد
نوشتهٔ پیشین
“شرک” به چه معناست؟

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست